Veelgestelde vragen

Hieronder vind je een overzicht van de veelgestelde vragen over alles wat met doping te maken heeft.

Veelgestelde vragen over doping

Wanneer komt een stof of methode op de WADA-dopinglijst?

Een stof of methode kan op de dopinglijst geplaatst worden indien deze aan minimaal twee van de volgende drie criteria voldoet: de stof of methode is: 

1) (mogelijk) prestatiebevorderend; 
2) (mogelijk) schadelijk voor de gezondheid; 
3) in strijd met de ‘Spirit of Sport’. Met de ‘Spirit of Sport’ worden de waarden en normen van de sport bedoeld, zoals Fair Play. 

Is alcohol ook doping?

Alcohol is bij een aantal sporten in wedstrijdverband verboden, maar niet bij tennis. Detectie wordt uitgevoerd door middel van adem- en/of bloedanalyses. Bij een concentratie van 0,10 g/l is er sprake van een positieve test. Het verbod geldt voor de volgende sporten: autosport, handboogschieten, luchtvaart, karate, motorsport en powerboaten. 

Is cafeïne doping?

Nee, sinds 1 januari 2004 komt cafeïne niet meer voor op de WADA-dopinglijst. Wel is het opgenomen in het 2012 monitoring programma, hetgeen betekent dat bijgehouden wordt hoe vaak en in welke concentratie cafeïne in urinemonsters aangetroffen wordt. 

Staat cannabis ook op de dopinglijst?

Ja, het is voor alle sporters verboden cannabinoïden (b.v. hasj, marihuana) in wedstrijdverband (‘in-competition”) te gebruiken. Gebruik buiten wedstrijdverband (out-of-competition) is toegestaan, maar hier zit een addertje onder het gras. Het probleem is namelijk dat THC, de werkzame stof van cannabis, gemakkelijk in de vetreserves van het lichaam wordt opgeslagen en het daarom lang duurt voordat het compleet uit het lichaam verdwenen is. De hoeveelheid die in vet opgeslagen wordt hangt af van de hoeveelheid, de frequentie en de sterkte van het gebruikte cannabisproduct. Bij zwaar gebruik kan cannabis tot zo’n anderhalve maand in de urine aantoonbaar zijn. Bij onregelmatig gebruik kan het tien of meer dagen duren. Deze tijdsduur geeft echter geen volledige zekerheid. Er is wel eens THC in urine aangetroffen drie maanden nadat met het gebruik gestopt was. Bij aantoonbare sporen in de urine bij een controle in wedstrijdverband ben je als speler strafbaar, ook al vond het gebruik buiten wedstrijdverband plaats. 

Bij de opsporing van THC in de urine wordt een detectielimiet gehanteerd. Pas als de waarde in de urine hierboven stijgt, is sprake van een overtreding. De kans dat je deze waarde als gevolg van meeroken overschrijdt is erg klein. Meeroken wordt dan ook niet geaccepteerd als excuus voor het overschrijden van deze limiet. Het advies aan spelers is om helemaal geen cannabis te gebruiken. 

Zijn verdovingen ook doping?

Volgens de WADA-dopinglijst zijn lokale anaesthetica (lokale pijnstillers of verdovingen) toegestaan. Ook lokale verdovingen in combinatie met adrenaline-achtige stoffen zijn toegestaan. Maar pas op! Sommige KNO (Keel-, Neus- en Oor)- artsen gebruiken verdovingen in combinatie met cocaïne-achtige stoffen en deze zijn niet toegestaan. 

Wat is gendoping?

Gendoping is het manipuleren van het tot expressie komen van specifieke genen om het prestatievermogen te vergroten en dit is verboden. Gendoping kan plaatsvinden door het toedienen van cellen of genetisch materiaal (DNA, RNA), of door het gebruik van farmacologische of biologische middelen die de genexpressie veranderen. 

Aan het gebruik van genetische doping zijn ernstige gezondheidsrisico’s verbonden. De processen die in gang worden gezet door genetische doping zijn oncontroleerbaar. Zo kan genetische manipulatie met EPO of groeihormoon tot respectievelijk oncontroleerbaar dik bloed leiden of oncontroleerbare groei van de spieren veroorzaken. Indien het genetische materiaal op onhygiënische wijze gefabriceerd wordt, kan dit tot ernstige ziekten leiden.

Het gebruik van genetisch materiaal staat nog in de kinderschoenen. Het is op dit moment bijvoorbeeld niet mogelijk om via legale kanalen aan genetisch materiaal te komen. Het materiaal dat via het illegale circuit wordt verkregen is hoogst waarschijnlijk volgens mindere kwaliteitseisen gefabriceerd, omdat het zeer kostbaar is om volgens de geldende strenge normen te fabriceren. De kans is zeer groot dat het illegale materiaal vervuild is met levende organismen, zoals bacteriën. Bacteriën kunnen ernstige en soms onomkeerbare schade aanrichten in het menselijk lichaam. 

De virussen die gebruikt moeten worden om het genetische materiaal de cel in te transporteren, kunnen muteren tot een onbekend en oncontroleerbaar virus. Oncontroleerbare virussen kunnen gevaar opleveren voor de sporter zelf, maar ook voor zijn of haar directe omgeving. 

Kunnen geneesmiddelen ook doping bevatten?

Ja, van sommige geneesmiddelen staat de werkzame stof op de dopinglijst. 

Hoe weet je of een geneesmiddel doping bevat?

Veel geneesmiddelen bevatten stoffen die op de dopinglijst staan. Dit betekent dat een aantal geneesmiddelen voor sporters niet is toegestaan. Dit geldt zowel voor geneesmiddelen op doktersrecept als voor geneesmiddelen die zonder recept verkrijgbaar zijn, bijvoorbeeld bij de drogist of supermarkt.

Een sporter dient dan ook altijd het geneesmiddel voor gebruik te controleren op de aanwezigheid van een dopinggeduide stof. Dit kan op de volgende manieren: 
- Controleer of het geneesmiddel staat op de lijst van toegestane geneesmiddelen? Zo ja, dan is het (soms onder bepaalde voorwaarden) toegestaan. 
- Staat het geneesmiddel niet op de lijst van toegestane geneesmiddelen? Dan is er een aantal mogelijkheden om na te gaan of een geneesmiddel een dopinggeduide stof bevat: 
- Mail naar de Doping Infolijn: dopingvragen@dopingautoriteit.nl. De e-mails worden binnen één werk-dag beantwoord; 
- Vertel de apotheker dat je topsporter bent. Via een computerprogramma kan meestal worden bekeken of een middel een dopinggeduide stof bevat; 
- Controleer de WADA dopinglijst en de stoffenlijst behorende bij de WADA dopinglijst op de aanwezigheid van de werkzame stof van het geneesmiddel; 
- Raadpleeg de KNLTB bondsarts of je sportarts. 

N.B. Pas op met buitenlandse geneesmiddelen. Soms kunnen geneesmiddelen die onder dezelfde naam in het buitenland verkocht worden, bestanddelen bevatten die dopinggeduid zijn! Daarom wordt aan sporters geadviseerd oaltijd ook bij de Nationale Anti-Doping Organisatie van het desbetreffende land na te gaan of het middel is toegestaan. 

Kunnen voedingssupplementen doping bevatten?

Ja, uit onderzoek van het IOC is gebleken dat voedingssupplementen dopinggeduide stoffen kunnen bevatten, zonder dat dit op het etiket vermeld staat. Dit kan leiden tot een positieve uitslag van een dopingcontrole. 

In het verleden was het advies aan sporters geen supplementen te gebruiken om het verhoogde risico op een positieve dopinguitslag te vermijden. Dit was echter een onbevredigende oplossing, omdat sommige sporters in bepaalde omstandigheden supplementen nodig kunnen hebben. Daarom is het Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport (NZVT) opgezet. In dit systeem worden supplementen volgens bijzondere kwaliteitseisen geproduceerd en speciaal gecontroleerd op de aanwezigheid van dopinggeduide stoffen. Supplementen die aan al deze eisen voldoen, worden op een website geplaatst: http://antidoping.nl/nzvt. Sporters krijgen het advies slechts die supplementen te gebruiken die op de NZVT-website gepubliceerd staan, omdat alleen deze supplementen de hoogst mogelijke zekerheid op een dopingvrij product bieden. Let op, deze zekerheid geldt alleen voor de specifieke product-batch combinaties op de website. Check altijd de website voor de meest recente lijst met gecontroleerde supplementen. Inmiddels is er een aantal producenten dat het NZVT-logo op haar producten mag voeren. 

Zijn (huis)artsen op de hoogte van doping?
Niet alle (huis)artsen zijn op de hoogte van de dopingregels en de verplichtingen die deze met zich meebrengen voor de sporter. Daarom wordt aan sporters altijd aangeraden om de lijst van toegestane geneesmiddelen (zit in de dopingwaaier) altijd mee te nemen als deze naar de (huis)arts gaat. Met behulp van deze lijst kan een sporter nagaan of een geneesmiddel dopinggeduide stof(fen) bevat. Indien een speler een geneesmiddel moet gebruiken dat op de dopinglijst staat en hij speelt internationale toernooien, dan moet de sporter een dispensatieverzoek voor een TUE indienen. Indien de speler hier vragen over heeft, kan hij de Doping Infolijn (dopingvragen@dopingautoriteit.nl) of de KNLTB (doping@knltb.nl) mailen, of zijn vraag stellen aan IDTM (+46 8 555 10 999 of tennis@idtm.se, de voertaal is Engels).

Veelgestelde vragen over dopingcontrole

Waarom worden er dopingcontroles uitgevoerd?

De (inter)nationale sportbonden voeren regelmatig dopingcontroles uit om te zorgen voor een gezon-de en eerlijke sportbeoefening en voor naleving van het dopingreglement. 

Wie kan er gecontroleerd worden?

Iedereen die deelneemt aan tenniswedstrijden of zich hierop voorbereidt en elk (actief) lid van de KNLTB. 

Door wie kun je gecontroleerd worden?

In Nederland door de Dopingautoriteit (nationale wedstrijden en evenementen) en door de ITF (internationale wedstrijden en evenementen). In het buitenland door de daar aanwezige dopingcontrole organisatie of een andere uitvoerende organisatie. 

Wanneer kun je gecontroleerd worden?

1. Binnen wedstrijdverband (in-competition; na de wedstrijd of na een wedstrijdonderdeel). 
2. Buiten wedstrijdverband (out-of-competition; bijvoorbeeld tijdens trainingen, thuis of een andere verblijfplaats.

Zowel binnen als buiten wedstrijdverband zullen de meeste controles 'onaangekondigd' plaatsvinden. 

Op welke locatie kun je gecontroleerd worden?

Op elke door de dopingcontrole-official aan te wijzen locatie. Binnen wedstrijdverband zal in de regel hiervoor een aparte ruimte ingericht zijn. 

Kan er bloed bij een controle worden afgenomen?

Ja, bij een dopingcontrole worden in het algemeen urinemonsters verzameld, maar kan ook bloed afgenomen worden.

 

Kan er ademanalyseapparatuur gebruikt worden, bijvoorbeeld voor de controle op alcohol?

Alcohol is in wedstrijdverband bij tennis niet verboden en ademapparatuur wordt tot op dit moment niet gebruikt.

Wat gebeurt er tijdens een dopingcontrole?

Hoe een dopingcontrole verloopt is in deze dopingcontrolefilm te zien. Ook in dit document vind je uitleg. Al het materiaal is ontworpen om te voorkomen dat er met het urinemonster gemanipuleerd kan worden. Het materiaal dat in de illustraties gebruikt wordt, kan afwijken van het materiaal dat bij jou als speler tijdens een dopingcontrole wordt gebruikt.